Prikaz 1–12 od 36 rezultata

Analiza i ocena razvoja kulture u Beogradu 1965–1970.

Ova studija je nastala iz „Programa razvoja kulturnih delatnosti u Beogradu (1971–1975)“, studije rađene za potrebe Skupštine grada Beograda. Autori definišu kulturu jedne društvene zajednice kao relativno homogeno područje, jer obuhvata različite delatnosti koje odgovaraju izdiferenciranim kulturnim potrebama. U studiji je primenjena statistička klasifikacija, prema kojoj se sve kulturne delatnosti dele na kulturno-prosvetne i umetničko-zabavne. Autori ističu da iz odnosa kulturnih delatnosti i kulturnih potreba proizilaze osnovni problemi kulturnog razvoja i planiranja u oblasti kulture. Upućuju na to da bi pod kulturnim razvojem trebalo da se shvati razvoj pojedinih elemenata – i kulturnih delatnosti i kulturnih potreba, koji bi ova dva pola jedne celovite pojave doveli u skladan odnos. To znači kvantitativno proširivanje i kvalitativno obogaćivanje kulturnih delatnosti i kulturnih potreba. Studija je podeljena na dva dela. U prvom delu studije obrađena je analiza stanja kulture u Beogradu (1965–1970), i u njemu se nalaze tri poglavlja. Drugi deo studije odnosi se na Program razvoja kulturnih delatnosti i ustanova Beograda za period 1971–1975–1985. I u ovom delu sadržana je klasifikacija koja je primenjena u prvom delu studije, uz dodatak dva manja poglavlja. Na početku studije dat je Sadržaj, a na kraju bibliografija i poseban dodatak, gde su i tabele sa statističkim podacima empirijskog dela istraživanja.

Analiza razvoja kulture u Beogradu 1981–1985.

Ovu istraživačku studiju naručila je Gradska samoupravna interesna zajednica kulture. Data analiza predstavlja sažet pregled materijalnih i društvenih uslova za razvoj i mogućnosti razvoja kulture u narednom periodu. Neophodnost analize proizašla je iz neophodnosti koordinisanja brojnih društvenih aktivnosti u procesu samoupravnog planiranja zasnovanog na jedinstvenim metodološkim postupcima, kriterijumima, merilima i indikatorima prilikom pripreme planova razvoja kulture u Beogradu. Praksa planiranja sopstvenog kulturnog razvoja nije u dovoljnoj meri prisutna u organizacijama udruženog rada i mesnim zajednicama, kao osnovnim elementima sistema društvenog planiranja. To je nepovoljna osnova za formulisanje strategije razvoja ustanova kulture i samoupravno-interesnih zajednica kulture. Beograd je takođe i kulturni centar Republike i Jugoslavije, i u njemu se nalaze brojne ustanove kulture, organizacije, kao i manifestacije koje prevazilaze granice Beograda. Autor započinje analizu stanja oblasti kulture u uslovima ekonomske krize od izdavačke delatnosti, preko bibliotečke, pozorišne, scensko-muzičke delatnosti, do likovnog stvaralaštva i kinematografije. Neobezbeđivanje materijalnih uslova za kulturu dovelo je do primetnog slabljenja položaja ove oblasti, zbog čega je jednako bitna analiza sredstava namenjenih kulturnim aktivnostima, strukture prihoda delatnosti kulture kako u Beogradu, tako i u Republici i celoj državi. Osnivanjem SIZ-a kulture, izdvajanjem za kulturu na nivou opština, mesnih zajednica, OOUR-a, kao središtima kulturnog života građana i radnih ljudi, otvara se mogućnost finansiranja kulturnih institucija. Ova istraživačka studija obuhvata: Sadržaj, Napomene i tabele.

Beogradski simfonijski orkestri – novi modeli organizovanja (Izdanje Kultura – planiranje)

Ova studija je nastala zahvaljujući finansijskoj pomoći SIZ-a kulture. U okviru nje, Vera Ikonomova se bavi problemima organizacije i upravljanja beogradskih orkestara simfonijskog tipa. Ovi orkestri, koji su osnovani sa velikim ambicijama, svrstani su u rang ustanova od velikog društvenog interesa. Posle dve decenije uspešnog rada, oni gube na svom značaju i postaju orkestri lokalnog značaja, skromnog dometa, koji su izgubili i svoju publiku. U radu, autorka analizira uzroke ovakvog stanja i probleme koji nastaju iz takve situacije. Cilj koji autorka studije postavlja jeste stvaranje takvog organizacionog modela koji bi omogućio rešenje kadrovskih problema beogradskih orkestara. U posebnom poglavlju, autorka analizira niz ograničenja i problema koji su doveli do trenutne situacije, i to u: formiranju programa; kupovini muzičkih instrumenata; samom Zakonu o izboru kadrova; izboru organizacione strukture; sistemu finansiranja. U drugom poglavlju, V. Ikonomova daje smernice za moguća rešenja trenutne situacije. Navodi da je potrebno izmeniti obim i sadržaj rada, nabaviti neophodne instrumente i rešiti problem kvaliteta izvođenja. Takođe, kao važan korak ka promenama razmatra i potrebu izmene organizacione strukture i poboljšanja materijalnog stanja orkestara uz unapređen marketing. U zaključnom razmatranju, ističe da dalji razvoj orkestara nije moguć bez dodatnih finansijskih ulaganja i daje tri modela rešenja problema kompletiranja beogradskih orkestara. Na početku je dat Sadržaj, a na kraju prilozi: kratka istorija četiri beogradska orkestra i nekoliko novinskih kritika, kao i zaključak na engleskom jeziku. U okviru studije nalaze se tabele.

Čitaoci beogradskih biblioteka (Istraživanja i Dokumentacija, sv. 4)

Ova studija je nastala u okviru projekta „Publika javnih biblioteka Beograda“. Njeni autori se bave ispitivanjem čitalaca beogradskih javnih biblioteka koji se dele na dve osnovne podgrupe: čitaoce stručne literature i udžbenika i čitaoce knjiga koje pripadaju lepoj književnosti i drugim oblastima književnog stvaranja (putopisna, memoarska literatura itd.). U metodologiji su se rukovodili podelom koju je napravio Rober Eskarpi – na funkcionalnu i nefunkcionalnu knjigu, što i jeste osnova za razgraničenje ove dve skupine publike. Tržište knjiga učestvuje u konstituisanju čitalačke publike, u zavisnosti od bogatstva i raznovrsnosti proizvodnje knjiga, kao i od razgranatosti mreže za distribuciju knjiga koju čine knjižare. Biblioteke učestvuju u formiranju čitalačke publike, u zavisnosti od bogatstva i raznovrsnosti svojih fondova, ali i od nivoa stručnih usluga, kao i funkcionalnosti prostora u kojem su smeštene. Prilikom sprovođenja istraživanja, autori su nastojali da utvrde vezu između korišćenja javne biblioteke i posedovanja sopstvene domaće biblioteke, odnosno kupovine knjiga. Pristupili su i dodatnoj diferencijaciji publike na: muzičku, likovnu, pozorišnu i dr. Zaključili su da je udeo pojedinih profesionalno obrazovnih kategorija vrlo nejednak u okviru čitalačke publike; takođe, ne postoji uvek proporcija između veličine tih društvenih grupa i određenih oblika publike. Naime, postavlja se pitanje zašto veliki broj intelektualaca i srednjeg stručnog kadra ne pripada čitalačkoj publici. Istraživanje članova preko ankete sprovedeno je u 10 beogradskih narodnih biblioteka sa ograncima. Prvenstveno je bilo važno saznati mišljenje čitalaca o razlozima za upis u biblioteku, o učestalosti posećivanja biblioteke, o vrsti literautre koju pozajmljuju, o načinima informisanja o knjigama i sl., a takođe i bibliotekara o čitalačkoj publici. Na početku publikacije dat je Sadržaj. Na kraju su Prilozi, Upitnik za upravnike biblioteka, Upitnik za bibliotekare i knjižničare, kao i odgovori bibliotečkih radnika koji rade sa publikom.

Dosije kulture Beograda, godina 1980. II

Dosije kulture Beograda II predstavlja izvor sistematizovanih podataka o stanju u kulturi i razvijenosti kulturnih delatnosti na teritoriji grada 1980. godine. Pored posedovanja stručnih i naučnih podataka, pravljen je s namerom da pomogne nosiocima kulturne politike u planiranju njihovih kulturnih aktivnosti na objektivnim činjenicama. Takođe, na ovaj način i lokalne sredine su mogle da steknu uvid u sopstvene potencijale, kao i u svoj položaj u odnosu na druge sredine. Od koristi je bio i društveno-političkim organizacijama kulture Beograda u cilju praćenja stanja u ovoj oblasti. Podaci za Dosije kulture prikupljali su se svake druge godine i to iz nekoliko izvora: organizacija udruženog rada u kulturi, samoupravno-interesnih zajednica kulture i iz mesnih zajednica. Za Dosije kulture Beograda II prikupljeni su podaci iz mesnih zajednica i kulturno-umetničkih društava. Podaci o mesnim zajednicama ticali su se nosilaca kulturne politike, planiranja kulturnog razvoja, sredstava, prostora, ostvarenih programa, saradnje, s tim da su mesne zajednice bile podeljene na pet kategorija prema broju stanovnika. O kulturno-umetničkim društvima istražene su njihove osnovne karakteristike: osnivač, broj članova, rukovodeće i umetničko osoblje, aktivnosti, sredstva, raspoloživi prostor, a dat je i adresar ovih društava i njihov raspored po opštinama. Sakupljeni podaci prema određenim grupacijama dati su u okviru tabelarnih prikaza. Na početku studije je Sadržaj.

Dosije kulture Beograda, godina 1982. V

Dosije kulture Beograda V predstavlja izvor sistematizovanih podataka o stanju u kulturi i razvijenosti kulturnih delatnosti na teritoriji grada 1982. godine. Pored posedovanja stručnih i naučnih podataka, pravljen je s namerom da pomogne nosiocima kulturne politike u planiranju njihovih kulturnih aktivnosti na objektivnim činjenicama. Takođe, na ovaj način i lokalne sredine su imale uvid u sopstvene potencijale, kao i u svoj položaj u odnosu na druge sredine. Od koristi je bio i društveno-političkim organizacijama kulture Beograda u cilju praćenja stanja u ovoj oblasti. Podaci za Dosije kulture prikupljani su svake druge godine i to iz nekoliko izvora: organizacija udruženog rada u kulturi, samoupravno-interesnih zajednica kulture i iz mesnih zajednica. Ovde je dato šest statistički obrađenih celina sa prikazanim podacima u tabelama: ustanove kulture od gradskog i republičkog značaja; opštinske interesne zajednice kulture, biblioteke i polivalentni centri; mesne zajednice (zbog nedovoljnih sredstava, uzorak je bio ograničen), kulturno-umetnički amaterizam; slobodne pozorišne grupe, muzički ansambli. U okviru ovih celina izneti su podaci prema: prostornim uslovima, članstvu, ostvarenim sredstvima, gostovanjima, nastupima i dr., uz adresare. Na početku se nalazi Sadržaj.

Društveni položaj slobodnih umetnika (Studije i istraživanja)

U ovoj publikaciji dati su rezultati sociološkog istraživanja Vujadina Jokića i Svetislava Pavićevića na temu slobodnih umetnika. Publikacija sadrži četiri dela. U prvom delu je dat pogled na istoriju položaja umetnika, na društveno-ekonomske faktore položaja umetnika i na instituciju slobodnog umetnika. U drugom delu je objašnjen pristup istraživanju slobodnih umetnika; u trećem delu su dati rezultati sprovedenog istraživanja – uzroci opredeljenja umetnika za status slobodnog umetnika, materijalni položaj slobodnih umetnika, pravni položaj slobodnih umetnika, primeri odnosa društva prema slobodnim umetnicima, prednosti i nedostaci statusa slobodnog umetnika, društveni položaj slobodnih umetnika. U četvrtom delu je izložen upitnik koji je bio osnova za izvođenje empirijskog dela istraživanja slobodnih umetnika. Pojedini rezultati su dati kroz statističke podatke, a prikazani su i u okviru tabela. Na početku publikacije nalazi se Sadržaj.

Društveno-ekonomski položaj kulture u Beogradu

Društveno-ekonomski položaj kulture u Beogradu je od 70-ih godina bila aktuelna tema ne samo za kulturne poslenike i OUR-e kulture već i za širu društvenu zajednicu. U ovom istraživanju Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka iznosi se pitanje o tome da li će sve lošiji ekonomski položaj kulture u Beogradu, 80-ih godina, ugroziti dalji njen razvoj, s obzirom na to da u poslednja dva srednjoročna plana nije ostvaren planirani porast sredstava za kulturu. Na ovu činjenicu je ukazala i Gradska SIZ za kulturu. Stoga su istraživači Zavoda, na osnovu raspoložive dokumentacije, pokušali da isprate promene u ekonomskom statusu kulture za planski period od 1976. do 198o. godine. Statistički podaci za svaku kulturnu delatnost su izneti i u tabelama kojima su obuhvaćeni: prihodi kulture u odnosu na nacionalni dohodak; učešće kulturne delatnosti u ukupnom prihodu; ukupni prihodi i doprinos SIZ-ova kulture; sredstva Gradskog SIZ-a kulture; materijalni rashodi i dohoci; izdvajanje za fondove; gubici i investicije itd.

Filmska i pozorišna publika Beograda, socijalno-kulturni uslovi formiranja u periodu 1961–1984.

Autor ove teorijsko-istraživačke studije, Miloš Nemanjić, polazi od razvoja Beograda u dvadesetogodišnjem periodu dajući glavne odrednice grada u sociološkom i kulturološkom pogledu, a u sprezi sa urbanizacijom i porastom broja njegovih stanovnika. Ističe ubrzani porast stanovništva, širenje gradskog prostora, neminovnu stambenu izgradnju, ali govori i o polarizaciji, naročito između onih obrazovanih, sa jedne strane, i onih bez školske spreme, sa druge strane. Među suprotnostima koje sagledava, izdvaja onu vezanu za veliku koncentraciju ustanova kulture (republičkog, gradskog i opštinskog značaja), i to u najužem centru grada, u odnosu na potrebe grada kao društvene celine. Međutim, paralelno se organizuju i ustanove kulture po opštinama, u cilju prilagođavanja svakodnevnim kulturnim potrebama građana, što opet ne znači i ispunjenost zadatka njihove pristupačnosti. S tim u vezi jeste i odlučivanje građana za učešćem u kulturnom životu i stvaranje publike, odnosno nepublike. U obuhvaćenom periodu desile su se krupne promene, ekonomske, političke, kulturne: privredna i društvena reforma, otvaranje naše zemlje ka svetu, međunarodna kulturna saradnja, osnivanje internacionalnih kulturnih manifestacija (naročito filmskih i pozorišnih). U toj klimi dinamičnog stvaralaštva, dolazi do diferenciranja kulturne ponude ali i kulturnih potreba, dok publika postaje aktivni činilac promene kulturne prakse. Stoga, M. Nemanjić studiozno razmatra ove pojmove sa sociološke, kulturološke, antropološke, istorijske tačke gledišta, oslanjajući se i na razmišljanja brojnih teoretičara. Najviše se bavi pozorištem i filmom, kao najzastupljenijim oblastima kulturnog života Beograda. Najpre proučava demografsku i društvenu strukturu stanovništva grada, a potom i socijalno-kulturni okvir koji Beograd nudi, ukazujući na problem teritorijalnog razmeštaja stanovništva i ustanova kulture. Jedna od metoda istraživanja koju autor primenjuje jeste i statistička, sa ciljem pružanja podataka o materijalnoj osnovi stvaranja pozorišne i filmske publike kod nas, i ukazivanja na njihove karakteristike. Na kraju publikacije dati su tabelarni prikazi, Bibliografija i Sadržaj.

Funkcija radničkih i narodnih univerziteta i domova kulture u gradskim i prigradskim naseljima Beograda (Kultura – Planiranje, sv. 8)

U ovoj istraživačkoj studiji, autori razmatraju problem funkcije vrlo specifične vrste organizacija u oblasti kulture kakvi su narodni univerziteti i domovi kultura. Potreba da se uradi ova studija je nastupila zbog promena koje su se dešavale unutar ovih organizacija i socijalno-kulturnih uslova u kojima su one obavljale svoju funkciju. U Beogradu, koji se razvijao kao veliki grad i prestonica, od ranih 50-ih pa sve do poznih 70-ih godina, izgrađen je veliki broj objekata u kojima su, u prvoj fazi, bili smešteni narodni univerziteti, a kasnije domovi kulture i kulturni centri. Koncept ove mreže objekata kulture u Beogradu bio je širenje kulture na svim nivoima, kao i okupljanje širokih masa radi njihovog kulturnog obrazovanja. Ipak, koliko je ovaj tip institucije bio održiv u tadašnjem vremenu, toliko je bio neprilagođen izmenjenim socijalno-kulturnim uslovima kasnije. U ovoj publikaciji je, takođe, popisano 27 kulturno-obrazovnih ili samo kulturnih organizacija polifunkcionalnog tipa, a to su narodni i radnički univerziteti koji u svom sastavu imaju centre za kulturu, omladinske centre, domove omladine, domove pionira i dr. Na početku istraživanja nalazi se Sadržaj, dok se na kraju nalaze tabelarni prikazi.

Idejni aspekti masovne kulture u Beogradu

U ovom istraživanju, autori su pokušali da situiraju masovnu kulturu unutar vrednosnog i normativnog sistema socio-kulturnog konteksta grada Beograda. Kroz empirijsko i teorijsko utemeljenje, cilj je bio istražiti ovaj složen i protivrečan fenomen kulturnog i društvenog života Beograda. Pojava masovne kulture se vezuje za nastanak industrijskog i urbanog društva, što je neraskidivo povezano sa kapitalističkim načinom proizvodnje, odnosno tržišnim vrednovanjem i profitom. U tim okolnostima, javljaju se i potrošači kulturnih dobara, koja pak bivaju posmatrana kao roba. Poput privredne delatnosti, i kulturna industrija teži što širem tržištu radi ostvarivanja što veće zarade. Stoga polazi od potreba i ukusa najšire publike, obuhvatajući svet zabave i bekstvo od svakodnevnih obaveza. U ovom tekstu prikazana je ekonomska strana masovne kulture (uz razlike između pojedinih područja kulture), a dat je i pogled na razvoj, ekonomiku, marketing i tržište masovne kulture. Kroz empirijsko istraživanje dat je prikaz publike novokomponovane narodne muzike (njen socio-kulturni profil, recepcija, karakteristike i sl.), uz uporedni pregled načina korišćenja slobodnog vremena elitističkog i populističkog kulturnog modela, detaljniju analizu stila života ove dve publike, kreiranje njihovog imidža i uzora. Na kraju, ukazano je na kulturnu funkciju televizije i Beogradskog programa, dakle, na njihovo mesto u masovnoj kulturi, uz podatke o gledanosti određenih TV programa. U okviru teksta nalaze se: Sadržaj, grafikoni, tabele.

III Milenijum – Pregled mišljenja o kulturnom središtu

Za potrebe Odbora za III milenijum, u Zavodu za proučavanje kulturnog razvitka je, od oktobra 1983. do maja 1984. godine, sprovedeno intervjuisanje članova Odbora i drugih naučnika, uglednih kulturnih radnika i stvaralaca, kako bi svi oni dali svoje mišljenje u vezi sa projektom „Kulturno središte“. U ovom radnom materijalu dat je pregled mišljenja o zamišljenom kulturnom središtu, odnosno sažetak odgovora sagovornika na pitanja koja su činila okosnicu razgovora u vezi sa idejom ovog projekta. Pitanja su se odnosila na mišljenja o: osnovnoj zamisli Kulturnog središta, ciljevima projekta, o Otvorenom univerzitetu, funkcijama Informativnog centra, o arhitektonsko-urbanističkom uobličavanju Kulturnog središta, o osnivanju Društva za III milenijum, uključujući i predloge za osnivanje ustanova i objekata u okviru Kulturnog središta. Razgovore su obavljali A. Magdić, R. Rosandić i M. Nemanjić. Na početku je dat Sadržaj, a na kraju Prilog koji sadrži transkripte razgovora sa 68 sagovornika na navedene teme.