Prikaz 25–36 od 36 rezultata

Legati u kulturi Beograda – stanje, problemi i rešenja

Na početku ovog istraživanja, Zoran Avramović daje osvrt na tradiciju osnivanja legata u srpskom narodu i na značaj legata za utemeljenje i razvitak srpske kulture u XIX veku. Kao vid kulturno-umetničkog dobročinstva širi se i u sledećem veku, brojeći u Beogradu oko 150 ovih ustanova. Autor potom govori o samom pojmu legata, o cilju delatnosti legatorstva u našem narodu, o legatorima – osnivačima legata, kao i o problemima u radu legata Beograda: ugovornom odnosu između zaveštalaca i primalaca legata, proceni legata, čuvanju i održavanju, pa i izlaganju legata, odnosno njihovoj (ne)dostupnosti. Nudi rešenja za usaglašavanje raznolike prakse u funkcionisanju legata osnivanjem Kuće legata, pod upravom Muzeja grada Beograda, razmatrajući mogućnosti njenog finansiranja. Pominje i neophodnost postojanja pravnih normi za legate, kao dela Zakona o zadužbinama, fondovima i fondacijama, da bi se definisala i budućnost ovih ustanova. U Prilogu je dat spisak legata u Beogradu.

Mladi i religija, Studija 3.

Ovde je data treća studija u okviru šireg projekta „Religija u kulturi svakodnevnog života stanovnika Beograda“. Studija se bavi odnosom mladih prema religiji i podeljena je u tri poglavlja, u kojima autori pokušavaju da daju odgovore na sledeća pitanja: šta je religija, od kojih se elemenata sastoji religija, koji su društveni uzroci religije, koje su funkcije religije u društvu. Pored toga, oni istražuju i odnos religije i socijalizma, religiju kao kulturnu činjenicu, odnos kulture svakodnevnog života u samoupravnom društvu i religijske svesti, verske pokrete i sekte, pitanje verske netrpeljivosti, odnos duhovnih pokreta i Saveza socijalističke omladine. Prvo poglavlje je autorke Sonje Liht, „Mogući okviri istraživanja odnosa mladih prema religiji“, drugo je „Sociokulturni okviri delovanja novih verskih pokreta i sekti u Beogradu“, autora Branimira Stojkovića, dok je treće poglavlje, čiji je autor Vladimir Anđelković, posvećeno evro-indijskim sektama u Jugoslaviji sa osvrtom na religijsku kulturu mladih u Beogradu. Na početku studije dat je Sadržaj.

O metodi upravljanja Beogradskom operom i novom Zakonu o pozorištu/About methods of management of the Belgrade opera and the new Law of theatre

Naučni rad Vere Ikonomove, objavljen u Zborniku SANU-a povodom jubileja Narodnog pozorišta u Beogradu, vezan je za Beogradsku operu i probleme upravljanja, naročito u smislu angažovanja operskih solista. Ključna analiza odnosi se na pitanje primene novog zakona o pozorištima, koji je u trenutku pisanja rada bio u pripremi, a čije bi usvajanje trebalo da unapredi ceo sistem upravljanja u Narodnom pozorištu. Autorka navodi dva dominantna sistema angažovanja operskih pevača u svetu (režim rada pod ugovorom i režim rada u stalnom radnom odnosu) i analizira faktore po kojima se oni razlikuju. U zaključnom razmatranju, daje analizu trećeg, mešovitog sistema, poznatog pod nazivom Stagione, koji se zbog svoje prilagodljivosti sve više primenjuje u svetskim operama. U radu se ističe da prelazak sa jednog sistema na drugi nije jednostavan i da mu mora prethoditi opsežna analiza kako bi se predvidele pozitivne i negativne posledice. Autorka ukazuje i na to da naš nacrt Zakona o pozorištima ne daje odgovore na ključno pitanje: šta Opera reorganizacijom rada sa solistima želi da postigne i da li postoje uslovi za takvu transformaciju? U tom smislu, cilj koji V. Ikonomova postavlja u ovom radu jeste ukazivanje na moguće nedorečenosti budućeg zakona. U okviru rada dato je nekoliko tabela, a na kraju sledi apstrakt na engleskom jeziku.

Oblici religijskog života stanovnika Beograda, Studija 2.

Ovde je predstavljena druga studija u okviru šireg projekta „Religija u kulturi svakodnevnog života stanovnika Beograda“. Studija je podeljena u dva poglavlja: „Ateizam i sekularizacija u religijskom životu stanovništva Beograda“, čiji je autor Radoslav Đokić, i „Islamska verska zajednica i religioznost stanovništva“, autora Darka Tanaskovića. U prvom poglavlju, R. Đokić se posvećuje religijskom životu i verskom organizovanju u Beogradu, a zatim se bavi pitanjem procesa ateizacija, kao i sekularizacijom i promenama u religijskom životu. Takođe, ukazuje i na određene vidove religijske prakse među stanovnicima Beograda. U drugom poglavlju, D. Tanasković se bavi istraživanjem islamske veroispovesti, prikazujući organizacione strukture islamske zajednice u tadašnjoj Jugoslaviji, sa akcentom na Beogradu. Iznosi podatke o beogradskom džematu, verskim objektima islamske zajednice, verskoj štampi i publikacijama, kao i o versko-kulturnim aktivnostima muslimana u Beogradu. Na početku studije dat je Sadržaj.

Omladina i kultura (Anketa u omladinskim domovima u Beogradu)

U okviru ovog dokumentalističkog istraživanja, navedeni su statistički podaci u beogradskim omladinskim domovima prema opštinama, i to: broj učenika, broj nastavnika, broj članova Saveza komunista, broj članova komisije za kulturu, vrsta i broj članova kulturno-umetničkih i sportskih sekcija itd. Potom su dati opisi organizovanosti ostalih oblika kulturnih i društvenih aktivnosti u domovima, u smislu posete kulturnim ustanovama, odlazaka na ekskurzije, postojanja školskih listova, korišćenja biblioteke, održavanja priredbi, saradnje sa ostalim ustanovama i dr.

Organizacije kulture i nove kulturne potrebe

Istraživanje „Organizacije kulture i nove kulturne potrebe“ je realizovano kao podprojekat obimnijeg projekta „Istraživanje konceptualnih, prostornih i ekonomskih problema pretvaranja Beograda u integralno kulturno središte“ Odbora za III milenijum SANU. Svrha ovog istraživanja je, poput ostalih podprojekata u okviru ovog projekta, da se sagleda zatečena situacija i prouče modeli organizovanosti kulturnih kompleksa, i da se preispita uloga i mesto postojećih organizacija kulture u Beogradu u odnosu na planirano Kulturno središte. U fokusu ovog dela istraživanja su organizacije kulture i njihova uloga u zadovoljavanju postojećih i stvaranju novih kulturnih potreba. Organizacije kulture se vide kao značajno mesto gde se konkretizuju kulturne potrebe, u koje dopiru podsticaji iz spoljne sredine, ali i iz koga impulsi idu ka okruženju. Za potrebe ovog istraživanja, prikupljeni su podaci o resursima ustanova kulture u gradu Beogradu – pozorištima, bibliotekama, kulturnim centrima, muzejima i galerijama (prostorni, kadrovski/ljudski, programski, organizacioni, finansijski). Kako se način odlučivanja i upravljanja ustanovama kulture dovodi u vezu sa ispunjavanjem njihove osnovne uloge/funkcije, u okviru istraživanja je sprovedeno i anketiranje rukovodilaca ustanova kulture. Zaključak analize uloge organizacija kulture sa aspekta sagledavanja novih kulturnih potreba pokazao je da nije dovoljno razvijena svest o promenama koje su se tokom prethodne decenije dogodile u okviru socijalno-demografskih, urbanih i kulturnih struktura, i da se metode i sadržaji rada nisu prilagodili tim promenama. S tim u vezi, autori postavljaju pitanje da li je reč o tome da su kulturne potrebe nedovoljno razvijene ili je reč o nepripremljenosti i neprilagođenosti organizacija kulture da odgovore na nove kulturne potrebe. Na početku istraživanja je Sadržaj, a na kraju su prilozi: spisak organizacija u kojima je obavljena anketa i odgovori na pitanja o razvoju organizacija.

Program razvoja kulturnih delatnosti u Beogradu 1971–1975.

Ova istraživačka studija grupe autora rađena je za potrebe Skupštine grada Beograda. U radu, autori primenjuju stastističku klasifikaciju prema kojoj se sve kulturne delatnosti dele na dve grupe: kulturno-prosvetne i umetničko-zabavne. Ističu da iz odnosa kulturnih delatnosti i kulturnih potreba proizilaze bitni problemi kulturnog razvoja i planiranja u oblasti kulture. Upućuju na to da bi pod kulturnim razvojem trebalo da se podrazumeva takav razvoj pojedinih elemenata, kako u okviru kulturnih delatnosti tako i u okviru kulturnih potreba, koji bi ova dva pola jedne celovite (kulturne) pojave doveo u skladan odnos. To znači kvantitativno proširivanje i kvalitativno obogaćivanje kulturnih delatnosti i kulturnih potreba. Studija je podeljena na tri poglavlja. U prvom poglavlju, autori analiziraju društveno-ekološki okvir Beograda i elemente morfološke strukture stanovništva Beograda. U drugom poglavlju, bave se odnosom između privrednog rasta i razvoja kulture, kao i ekonomskim položajem kulturnih delatnosti, sa posebnim osvrtom na probleme finansiranja kulturnih delatnosti i investicionog ulaganja u njih. Treće i najobimnije poglavlje sadrži analizu stanja različitih tipova ustanova kulture Beograda, sa predloženim planom razvoja u narednih pet godina za svaki tip ustanove. Analizom su obuhvaćeni sledeći tipovi ustanova grupisani prema pretežnoj kulturnoj delatnosti koju obavljaju: narodni radnički univerziteti, domovi kulture i kulturni centri; muzeji, arhivi, zbirke, galerije; biblioteke i čitaonice; pozorišta, opera, filharmonija, ansambli. U okviru istog poglavlja posebno su analizirani uslovi za zabavu i razonodu, kao i amaterska kulturno-umetnička delatnost u Beogradu. Na početku je dat Sadržaj, a u okviru teksta i tabelarni prikazi statističkih podataka.

Proizvodnja prostora za kulturu, kulturne potrebe i kvalitet životne sredine

U ovom istraživanju, Miloš Nemanjić se bavi pitanjem odnosa proizvodnje prostora za kulturu, kulturnih potreba i kvaliteta životne sredine. Razmatrajući složenost pitanja kulturnih potreba, autor ističe da njihovo zadovoljavanje zahteva proizvodnju određenih prostora, a da je stvaranje ovih prostora uvek društveno-ekonomski uslovljeno. U radu je analiziran problem neusklađenosti urbanističkog planiranja i planiranja kulturnog razvoja, kao ključnih faktora proizvodnje prostora za kulturne delatnosti. Naglašava se da u praksi izgradnja prostora, koji imaju kulturne funkcije, često ne prati normative, naročito ne one koji imaju utemeljenje u kulturnoj i socijalnoj teoriji. U tom smislu, postoji raskorak između urbane teorije i urbane prakse, odnosno urbane prakse i koncepcije kulturnog razvoja. Tezu da je savremeni grad/metropola, kao okvir prostornog planiranja, izraz neusklađenosti ovih pristupa, autor ilustruje kroz primer Beograda koji zbog istorijskog konteksta, načina razvoja i ustanova kulture koje ima – najbolje sažima protivrečnosti koje se razmatraju. U tom kontekstu, analiziran je odnos između grada Beograda, njegovih kulturnih sadržaja, kulturnih potreba ljudi i prostora namenjenog kulturnim sadržajima.

Racionalna organizacija biblioteka (Kultura – Planiranje, sv. 6)

U okviru ove istraživačke studije, autori su preduzeli analizu mreže narodnih biblioteka Beograda sa predlogom racionalne organizacije. Podsticaj je došao od Izvršnog odbora Gradske samoupravne interesne zajednice kulture Beograda. Inicijativa je vezana za korenite promene u okviru narodnih biblioteka, u smislu njihovog objedinjavanja kroz bibliotečko-informativni sistem koji bi funkcionisao u skladu sa ciljevima kulturne politike. Postojanje Udruženih narodnih biblioteka Beograda je nametnulo potrebu za većom koordinacijom u radu, što podrazumeva zajedničko planiranje i programiranje njihovog rada, izgrađivanje metodologije praćenja rada, kao i uspostavljanje jedinstvenog tretmana rada, zajedničkog članstva i korišćenja bibliotečkih fondova.

Radnička kulturno-umetnička društva u Beogradu (Kultura – Istraživanje, sv. 5)

Rad na ovom istraživačkom projektu nastao je na osnovu inicijative Komisije za kulturu, nauku i obrazovanje Veća Saveza sindikata Beograda. Predstavlja pokušaj da se o pitanjima nastanka, razvoja i perspektive radničkog amaterskog pokreta raspravlja na celovit, činjenično utemeljen način. U uvodnom delu istraživanja, B. Stojković se bavi počecima beogradskog radničkog amaterizma, osnivanjem KUD-ova, istražujući socijalni sastav članstva, osnovne odlike repertoara i ulogu radničkih kulturnih društava u socijalističkom radničkom pokretu. Potom slede osnovni nalazi istraživanja dati kroz empirijsku analizu tadašnje situacije u beogradskom radničkom amaterizmu. Analiza članstava je pokazala da većinu članova društava radničkog amaterizma ne predstavljaju radnici, odnosno zaposleni, već srednjoškolska i studentska omladina. Da bi se pronašli uzroci ovakvog stanja, bilo je potrebno analizirati: socio-ekonomske i kulturne činioce kulturno-umetničkog amaterizma u radnoj sredini; organizovanost i delovanje radničkih kulturno-umetničkih društava; i članstvo kulturno-umetničkih društava. Analiza je dalje obuhvatila: sekcije, rukovodstva, nastupe, gostovanja, opremu, prostor, novčana sredstva radničkih KUD-ova. Pored Sadržaja, ovaj istraživački projekat nakon tekstualnog dela daje i tabelarne prikaze. Na kraju je apstrakt na engleskom jeziku.

Razvoj kulturnih delatnosti u Beogradu – osnovne pretpostavke i program razvoja 1971–1975–1985. (Izvod iz studije)

Ovde je dat izvod iz istoimene studije koji je pripremljen za javnu diskusiju. Celokupna istraživačka studija grupe autora rađena je za potrebe Skupštine grada Beograda. U radu, autori primenjuju stastističku klasifikaciju prema kojoj se sve kulturne delatnosti dele na dve grupe: kulturno-prosvetne i umetničko-zabavne. Ističu da iz odnosa kulturnih delatnosti i kulturnih potreba proizilaze bitni problemi kulturnog razvoja i planiranja u oblasti kulture. Upućuju na to da bi pod kulturnim razvojem trebalo da se podrazumeva takav razvoj pojedinih elemenata, kako u okviru kulturnih delatnosti tako i u okviru kulturnih potreba, koji bi ova dva pola jedne celovite (kulturne) pojave doveo u skladan odnos. To znači kvantitativno proširivanje i kvalitativno obogaćivanje kulturnih delatnosti i kulturnih potreba. Studija je podeljena na tri poglavlja. U prvom poglavlju, autori analiziraju društveno-ekološki okvir Beograda i elemente morfološke strukture stanovništva Beograda. U drugom poglavlju, bave se odnosom između privrednog rasta i razvoja kulture, kao i ekonomskim položajem kulturnih delatnosti, sa posebnim osvrtom na probleme finansiranja kulturnih delatnosti i investicionog ulaganja u njih. Treće i najobimnije poglavlje sadrži analizu stanja različitih tipova ustanova kulture Beograda, sa predloženim planom razvoja u narednih pet godina za svaki tip ustanove. Analizom su obuhvaćeni sledeći tipovi ustanova grupisani prema pretežnoj kulturnoj delatnosti koju obavljaju: narodni radnički univerziteti, domovi kulture i kulturni centri; muzeji, arhivi, zbirke, galerije; biblioteke i čitaonice; pozorišta, opera, filharmonija, ansambli. U okviru istog poglavlja posebno su analizirani uslovi za zabavu i razonodu, kao i amaterska kulturno-umetnička delatnost u Beogradu. Na početku se nalazi Sadržaj, a u okviru teksta su i tabelarni prikazi statističkih podataka.

Samoupravno interesno organizovanje u kulturi Beograda – sa osvrtom na odnos Gradske samoupravne interesne zajednice kulture i opštinskih samoupravnih interesnih zajednica

Ovo istraživanje je dopuna studije „Razvoj samoupravnih interesnih zajednica kulture u SR Srbiji van SAP“, koja se u isto vreme radila u Zavodu za proučavanje kulturnog razvitka. Naime, od 70-ih godina XX veka, primetan je intenzivniji razvoj samoupravnog interesnog organizovanja, koji je bio podstaknut određenim ustavnim odredbama, nakon čega nastaje i Zakon o udruženom radu. Istraživanje Radoslava Đokića odnosi se na Beograd, koji kao glavni grad Srbije i Jugoslavije predstavlja složenu društveno-političku zajednicu sa složenim sistemom samoupravnog interesnog organizovanja u kulturi. Stoga je i jedan od ciljeva autora istražiti odnos Gradske samoupravne interesne zajednice kulture i opštinskih samoupravnih interesnih zajednica kulture. Ova svojevrsna analiza razvoja samoupravnih odnosa u kulturi Beograda, uz osvrt na SIZ-ove kulture, sadrži konstatacije, stavove i predloge koji bi omogućili da osnovni pravci akcije u razvoju sistema samoupravnog interesnog organizovanja budu usmereni na dva područja: a) na razvijanje samoupravnog sistema udruživanja rada i sredstava za zadovoljenje kulturnih potreba; b) na izgradnju i usavršavanje najraznovrsnijih oblika samoupravnog interesnog organizovanja i odlučivanja koji će biti u funkciji zadovoljavanja kulturnih potreba i interesa, što vodi daljem ostvarivanju ustavnih prava radnih ljudi i građana. U prvom delu istraživanja, autor govori o predmetu i zadatku samog istraživanja, a u drugom o mogućnosti naučnog istraživanja grada, odnosno zasnivanju sociologije grada ili urbane sociologije, kao i o prostornoj dimenziji grada. Treći deo se odnosi na samoupravno interesno organizovanje kulture, a u četvrtom se govori o razvoju opština u Beogradu – kao daljem procesu decentralizacije i strukturi samoupravnog interesnog organizovanja kulture u Beogradu. Na početku je dat Sadržaj, a na kraju su tabele.