Prikaz 1–12 od 28 rezultata

Analiza i ocena razvoja kulture u Beogradu 1965–1970.

Ova studija je nastala iz „Programa razvoja kulturnih delatnosti u Beogradu (1971–1975)“, studije rađene za potrebe Skupštine grada Beograda. Autori definišu kulturu jedne društvene zajednice kao relativno homogeno područje, jer obuhvata različite delatnosti koje odgovaraju izdiferenciranim kulturnim potrebama. U studiji je primenjena statistička klasifikacija, prema kojoj se sve kulturne delatnosti dele na kulturno-prosvetne i umetničko-zabavne. Autori ističu da iz odnosa kulturnih delatnosti i kulturnih potreba proizilaze osnovni problemi kulturnog razvoja i planiranja u oblasti kulture. Upućuju na to da bi pod kulturnim razvojem trebalo da se shvati razvoj pojedinih elemenata – i kulturnih delatnosti i kulturnih potreba, koji bi ova dva pola jedne celovite pojave doveli u skladan odnos. To znači kvantitativno proširivanje i kvalitativno obogaćivanje kulturnih delatnosti i kulturnih potreba. Studija je podeljena na dva dela. U prvom delu studije obrađena je analiza stanja kulture u Beogradu (1965–1970), i u njemu se nalaze tri poglavlja. Drugi deo studije odnosi se na Program razvoja kulturnih delatnosti i ustanova Beograda za period 1971–1975–1985. I u ovom delu sadržana je klasifikacija koja je primenjena u prvom delu studije, uz dodatak dva manja poglavlja. Na početku studije dat je Sadržaj, a na kraju bibliografija i poseban dodatak, gde su i tabele sa statističkim podacima empirijskog dela istraživanja.

Analiza stanja kulture u opštini Banjaluka

U okviru ove istraživačke studije, autori se bave analizom stanja kulture u opštini Banjaluka, što predstavlja prilog za definisanje dugoročnog plana razvoja kulture Banjaluke, jednog od regionalnih centara Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine u sastavu SFRJ. Naime, zemljotres, koji je zadesio Banjaluku 1969. godine, napravio je ogromnu materijalnu štetu. Pored stambenih i javnih objekata, uništene su i zgrade ustanova kulture. Grupa kulturnih radnika iz Beograda došla je u Banjaluku 1971. godine i sa zaposlenima iz kulture ovog grada razgovarala o mogućnostima kulturnog razvoja i primeni, u to vreme, savremenih metoda u planiranju razvoja opštine Banjaluka. Tada nastaje „Projektni zadatak za izradu dugoročnog programa razvoja oblasti kulture i umjetnosti banjalučke komune za period 1973–1990. godine“, koji je poslat Zavodu na razmatranje. Na osnovu toga, u Zavodu je razrađena prva skica budućeg projekta koja je krajem iste godine poslata u Banjaluku, a zatim i predlog projekta za izradu programa kulturnog razvoja opštine Banjaluka. Analiza stanja kulture u opštini Banjaluka obuhvata: 1) društveno-ekonomske okvire kulture; 2) razvoj kulture u posebnim sredinama – kulturni život sela, kulturne aktivnosti u školama i radnim organizacijama; 3) institucionalni okvir kulturnog života koji se odnosi na ustanove kulture, kulturno-umetnička društva i umetnička udruženja u ovoj opštini; 4) deo posvećen stanovništvu i kulturi, sa rezultatima istraživanja ispitivanja kulturnih potreba stanovništva Banjaluke sprovedenog namenski, za potrebu ove analize. Pored Sadržaja, u okviru studije nalazi se i Prilog za program razvoja kulture Banjaluke, čiji je autor Ibro Ibrišagić.

Čitanje u kontekstu kulturnih potreba

Rad je nastao u okviru Prvog jugoslovenskog savjetovanja „Knjiga danas i u budućnosti“, održanog u Zagrebu 1982. U radu, Miloš Nemanjić se bavi fenomenom čitanja u kontekstu savremenih kulturnih potreba koje se određuju kao kulturna proizvodnja, kulturni interes i kulturna komunikacija. Autor ističe da čitanje knjiga predstavlja jednu od najstarijih kulturnih potreba i da se njegova funkcija menjala kroz vreme, ali da je uprkos svim uticajima i modifikacijama čitanje zadržalo svoju osnovnu kulturnu fukciju. Kroz kratki prikaz razvoja fenomena čitanja, koji nastaje pojavom štampane knjige, apostrofira se demokratizacija čitanja kao izraza kulturne potrebe. Pojavom sredstava masovne komunikacije knjiga nije više primarni prenosnik znanja, pa su se otuda i javili strahovi o ugroženosti knjige, koji su se vremenom pokazali neosnovani. Autor čitanje danas posmatra u kontekstu složene društvene i kulturne situacije u kojoj deluje mnogo faktora, gde zapravo čitanje od individualnog procesa prerasta u složenu društvenu pojavu. Struktura i karakter proizvodnje knjiga razmatra se kao jedan od ključnih faktora koji utiču na fenomen čitanja, dok se pojmovi funkcionalne i nefunkcionalne knjige (funkcionalno/nefunkcionalno čitanje) analiziraju kao metodološki problemi. Tragajući za odgovorom da li struktura izdatih knjiga odgovara društvenim i posebnim potrebama pojedinih društvenih slojeva, autor analizira podatke o pojedinim izdavačim produkcijama kod nas i u svetu. Navodeći rezultate domaćih i svetskih istraživanja, nastoji da odgovori i na pitanja: ko je današnji čitalac i kako nastaju čitalačke navike?

Filmska i pozorišna publika Beograda, socijalno-kulturni uslovi formiranja u periodu 1961–1984.

Autor ove teorijsko-istraživačke studije, Miloš Nemanjić, polazi od razvoja Beograda u dvadesetogodišnjem periodu dajući glavne odrednice grada u sociološkom i kulturološkom pogledu, a u sprezi sa urbanizacijom i porastom broja njegovih stanovnika. Ističe ubrzani porast stanovništva, širenje gradskog prostora, neminovnu stambenu izgradnju, ali govori i o polarizaciji, naročito između onih obrazovanih, sa jedne strane, i onih bez školske spreme, sa druge strane. Među suprotnostima koje sagledava, izdvaja onu vezanu za veliku koncentraciju ustanova kulture (republičkog, gradskog i opštinskog značaja), i to u najužem centru grada, u odnosu na potrebe grada kao društvene celine. Međutim, paralelno se organizuju i ustanove kulture po opštinama, u cilju prilagođavanja svakodnevnim kulturnim potrebama građana, što opet ne znači i ispunjenost zadatka njihove pristupačnosti. S tim u vezi jeste i odlučivanje građana za učešćem u kulturnom životu i stvaranje publike, odnosno nepublike. U obuhvaćenom periodu desile su se krupne promene, ekonomske, političke, kulturne: privredna i društvena reforma, otvaranje naše zemlje ka svetu, međunarodna kulturna saradnja, osnivanje internacionalnih kulturnih manifestacija (naročito filmskih i pozorišnih). U toj klimi dinamičnog stvaralaštva, dolazi do diferenciranja kulturne ponude ali i kulturnih potreba, dok publika postaje aktivni činilac promene kulturne prakse. Stoga, M. Nemanjić studiozno razmatra ove pojmove sa sociološke, kulturološke, antropološke, istorijske tačke gledišta, oslanjajući se i na razmišljanja brojnih teoretičara. Najviše se bavi pozorištem i filmom, kao najzastupljenijim oblastima kulturnog života Beograda. Najpre proučava demografsku i društvenu strukturu stanovništva grada, a potom i socijalno-kulturni okvir koji Beograd nudi, ukazujući na problem teritorijalnog razmeštaja stanovništva i ustanova kulture. Jedna od metoda istraživanja koju autor primenjuje jeste i statistička, sa ciljem pružanja podataka o materijalnoj osnovi stvaranja pozorišne i filmske publike kod nas, i ukazivanja na njihove karakteristike. Na kraju publikacije dati su tabelarni prikazi, Bibliografija i Sadržaj.

Idejni aspekti masovne kulture u Beogradu

U ovom istraživanju, autori su pokušali da situiraju masovnu kulturu unutar vrednosnog i normativnog sistema socio-kulturnog konteksta grada Beograda. Kroz empirijsko i teorijsko utemeljenje, cilj je bio istražiti ovaj složen i protivrečan fenomen kulturnog i društvenog života Beograda. Pojava masovne kulture se vezuje za nastanak industrijskog i urbanog društva, što je neraskidivo povezano sa kapitalističkim načinom proizvodnje, odnosno tržišnim vrednovanjem i profitom. U tim okolnostima, javljaju se i potrošači kulturnih dobara, koja pak bivaju posmatrana kao roba. Poput privredne delatnosti, i kulturna industrija teži što širem tržištu radi ostvarivanja što veće zarade. Stoga polazi od potreba i ukusa najšire publike, obuhvatajući svet zabave i bekstvo od svakodnevnih obaveza. U ovom tekstu prikazana je ekonomska strana masovne kulture (uz razlike između pojedinih područja kulture), a dat je i pogled na razvoj, ekonomiku, marketing i tržište masovne kulture. Kroz empirijsko istraživanje dat je prikaz publike novokomponovane narodne muzike (njen socio-kulturni profil, recepcija, karakteristike i sl.), uz uporedni pregled načina korišćenja slobodnog vremena elitističkog i populističkog kulturnog modela, detaljniju analizu stila života ove dve publike, kreiranje njihovog imidža i uzora. Na kraju, ukazano je na kulturnu funkciju televizije i Beogradskog programa, dakle, na njihovo mesto u masovnoj kulturi, uz podatke o gledanosti određenih TV programa. U okviru teksta nalaze se: Sadržaj, grafikoni, tabele.

III Milenijum – Pregled mišljenja o kulturnom središtu

Za potrebe Odbora za III milenijum, u Zavodu za proučavanje kulturnog razvitka je, od oktobra 1983. do maja 1984. godine, sprovedeno intervjuisanje članova Odbora i drugih naučnika, uglednih kulturnih radnika i stvaralaca, kako bi svi oni dali svoje mišljenje u vezi sa projektom „Kulturno središte“. U ovom radnom materijalu dat je pregled mišljenja o zamišljenom kulturnom središtu, odnosno sažetak odgovora sagovornika na pitanja koja su činila okosnicu razgovora u vezi sa idejom ovog projekta. Pitanja su se odnosila na mišljenja o: osnovnoj zamisli Kulturnog središta, ciljevima projekta, o Otvorenom univerzitetu, funkcijama Informativnog centra, o arhitektonsko-urbanističkom uobličavanju Kulturnog središta, o osnivanju Društva za III milenijum, uključujući i predloge za osnivanje ustanova i objekata u okviru Kulturnog središta. Razgovore su obavljali A. Magdić, R. Rosandić i M. Nemanjić. Na početku je dat Sadržaj, a na kraju Prilog koji sadrži transkripte razgovora sa 68 sagovornika na navedene teme.

Kulturna politika I (sveska 7)

U Zavodu za proučavanje kulturnog razvtika priređene su tri sveske koje su posvećene problemima kulturne politike aktuelnim krajem 60-ih godina XX veka. Osnovni cilj priređivača jeste da se kulturnim radnicima, umetnicima i svim zainteresovanim za pitanje kultunog razvoja omogući da se upoznaju sa situacijom i iskustvima u drugim zemljama, različitih društvenih struktura. U tu svrhu, odabrana su četiri dokumenta koja su predstavljena u četiri posebna dela ove prve sveske. Prvi deo je posvećen Okruglom stolu o kulturnoj politici, održanom u Monaku 1967. godine u organizaciji Uneska, i on čini najveći deo ove prevedene i adaptirane građe. To je bio prvi okrugli sto u pomenutoj oblasti, značajan i zbog toga što je tada bila usvojena definicija kulturne politike. Drugi deo je posvećen kulturnoj politici u Velikoj Britaniji i sadrži izveštaj koji je pripremljen za pomenuti okrugli sto, sa ličnim stavom i procenom kulturne politike u Britaniji. Treći deo odnosi se na politiku u oblasti umetnosti i sadrži dokument britanske vlade, u javnosti poznat kao „Bela knjiga“, a koji je podneo predsednik vlade Parlamentu 1965. godine, u kojem se govori o položaju umetnosti u Velikoj Britaniji. Poslednji deo, o kulturnoj politici u Francuskoj, sadrži dokumentacioni prikaz knjige francuskog autora, „Za kulturu politiku“, iz 1967. godine, u kojoj je on izneo svoje lično mišljenje o tadašnjim kulturnim prilikama u Francuskoj dajući i predloge za prevazilaženje nekih od aktuelnih problema u to vreme. Na početku je dat Sadržaj, a nakon svakog dela nalaze se zaključci i preporuke.

Kulturna politika u gradovima – Izveštaj o studiji Evropskog saveta „Eksperimentalno istraživanje kulturnog razvitka u evropskim gradovima“

Pod pokroviteljstvom Evropskog saveta, od 1971. godine jedan broj gradova angažovan je za sistematsko proučavanje njihovih kulturnih i rekreativnih politika. U „eksperimentalno proučavanje kulturnog razvitka u evropskim gradovima“ uključilo se četrnaest gradova iz trinaest zemalja: Akurejri (Island), Ansi (Francuska), Apeldorn (Holandija), Bolonja (Italija), Esbjerg (Danska), Ekseter (Velika Britanlja), Krems (Austrija), Šo-de-Fon (Svajcar-ska), Lineburg (SR Nemačka), Erebro (Švedska), Stavanger (Norveška), Tampere (Finska), Turnut i Nami (Belgija). Ovaj tekst predstavlja izveštaj o stanju i dilemama kulturnih politika u ovih četrnaest gradova. Namera je bila da to ne bude samo sociološka studija o kulturnom životu i kulturnoj politici u gradovima učesnicima, već da bude i korisna u sugerisanju mnogih pitanja na koja je trebalo dati odgovor prilikom formulisanja kulturne politike u gradovima. U svakom od ovih gradova, istraživanje je sproveo tim naučnika iz oblasti društvenih nauka (sociolozi i ekonomisti), ali uz konsultacije sa onima koji su zaduženi za kulturna pitanja (lokalne vlasti). Izveštaj ima: Sadržaj, tabele, Bibliografiju.

Kulturne politike gradova u Srbiji-Kulturni resursi grada Beograda

Nadovezujući se na ideju istraživanja „Lokalne kulturne politike“ i „Kulturne politike okruga Srbije“ koje je Zavod za proučavanje kulturnog razvitka sproveo u 2009. i 2010. godini, tokom 2011. godine je realizovano istraživanje „Kulturna politika Grada Beograda“. Sledeći osnovnu ideju navedenih istraživanja „osnaživanje lokalnih kulturnih kapaciteta, podrška procesu decentralizacije u oblasti kulture i doprinos definisanju kulturne politike Srbije“. Istraživanje „Kulturna politika grada Beograda“ je imalo za cilj mapiranje aktivnih aktera u kulturi grada Beograda i njihovih osnovnih resursa. Time je ovo istraživanje, zajedno sa prethodnim, doprinelo sagledavanju stanja, ne samo lokalnih kulturnih sistema, već i kulturnog sistema Srbije.Publikacija se sastoji iz 3 poglavlja. Posle uvodnog dela, u kome su opisani ciljevi, metodologija i struktura publikacije, nalazi se poglavlje posvećeno resoru kulture Grada Beograda, posebno Gradskom sekretarijatu za kulturu u čijoj je nadležnosti resor kulture na teritoriji Grada, i uporedni prikaz podataka vezanih za kulturu gradskih opština. Potom sledi poglavlje koje obuhvata prikaze svake gradske opštine ponaosob, predstavljene po azbučnom redu.

Kulturne potrebe Beograda

U ovoj istraživačkoj studiji, Miloš Nemanjić se bavi istraživanjem kulturnih potreba Beograda, kao jednog specifičnog socio-kulturnog okvira za njihov razvoj. Polazi od termina „kulturne potrebe“ i daje njegovo istorijsko tumačenje, osvrćući se na komponentu slojevitosti kulturnih potreba. Potom, daje detaljnu analizu strukture stanovništva Beograda, kao i društvene strukture, odnosno strukture društvenih grupa i slojeva grada. Polazeći od činjenice da socio-kulturno okruženje utiče na nastanak i razvoj kulturnih potreba, u istraživanju se poseban akcenat stavlja na analizu mreže ustanova kulture u Beogradu (i njihov teritorijalni razmeštaj). Ova institucionalna mreža je osnova zadovoljavanja kulturnih potreba beogradskog stanovništva, jer ustanove kulture, zapravo, predstavljaju instrument kulturne politike kojim se usmerava kulturni razvoj jedne društvene zajednice. U poslednjem poglavlju, kroz analizu međusavisnosti kulturne ponude Beograda i kulturnih potreba stanovnika Beograda, otkrivaju se ključne tačke kulturne politike grada, sa preporukama kako je unaprediti i u kom pravcu dalje usmeriti. Kada su u pitanju kulturne potrebe Beograđana, u ovoj istraživačkoj studiji se, u okviru analize, koriste podaci koji su dobijeni tokom brojnih istraživanja koja su se bavila Beogradom kao složenom socio-kulturnom i urbanom sredinom.

Kulturne potrebe i navike građana Srbije

Ova studija je rezultat anketnog istraživačkog projekta koji se oslanja na prethodno istraživanje Zavoda na temu kulturne participacije, iz 2010. godine, a koje je rađeno komparativno u odnosu na istraživanje iz 2005. godine. Projekat je nastao u partnerstvu Srbije, odnosno Ministarstva kulture i informisanja, i Uneska, a u okviru „Indikatora uticaja kulture na razvoj“ (UNESCO Culture for Development Indisators). Opšti cilj autorki istraživanja je opis trenutnog kulturnog ponašanja i potreba građana Srbije. Terenski rad je sproveden krajem 2015. godine, na nacionalnom uzorku od 1.565 ispitanika. Kulturne potrebe i navike dovedene su u vezu sa sociodemografskim karakteristikama, što je ukazalo na razlike u praksama između različitih grupa u uzorku. Sagledani su i razlozi zbog čega građani, kako opšte populacije tako i specifičnih grupa, ne posećuju češće programe iz kulture, a što može poslužiti kao smernica za osmišljavanje aktivnosti za privlačenje publike. Predmet istraživanja je kulturna participacija građana koja obuhvata dve vrste aktivnosti: kulturnu potrošnju (poseta kulturnim institucijama i kulturnim događajima; recepcija umetničkih i kulturnih sadržaja kod kuće); i kulturnu proizvodnju (bavljenje umetnošću, amaterski ili profesionalno). Na osnovu afiniteta građana prema određenim kulturnim programima i učestalosti poseta kulturnim programima, autorke su publiku podelile u četiri grupe: aktivnu publiku, pasivnu publiku, prinudnu publiku i nepubliku. Ova podela određena je za svaki tip ustanova kulture. U publikaciji su dati ključni nalazi i preporuke za unapređenje kulturne politike. U okviru publikacije nalaze se tabelarni prikazi i grafikoni iz kojih se mogu sagledati podaci o kulturnoj participaciji. Na početku je dat Sadržaj.

Kulturne potrebe u budućnosti i novi modeli organizovanosti kulture

Istraživački projekat „Kulturne potrebe u budućnosti i novi modeli organizovanosti kulture“ je realizovan kao podprojekat obimnijeg projekta „Istraživanje konceptualnih, prostornih i ekonomskih problema pretvaranja Beograda u integralno kulturno središte“ Odbora za III milenijum SANU. Ideja je bila da se u Beogradu, do početka trećeg milenijuma, podigne veliki kulturni kompleks koji bi doprineo unapređenju kulturnog i društvenog života. U ovom istraživanju, poseban fokus je stavljen na ulogu kulturne javnosti u definisanju kulturnih potreba i proceni opcija budućeg kulturnog razvoja i modela organizovanosti kulture u Beogradu. Tim povodom, u okviru istraživanja su obavljeni intervjui sa novinarima kulturnih rubrika dnevnih i nedeljnih listova, radija i televizije, koji čine značajan segment kulturne javnosti. Takođe, poslat je upitnik za reprezentativnu umetničku i naučnu javnost. Uz priložene upitnike, navedena su i imena sagovornika. Dalje, analizirani su osnovni podaci vezani za grad Beograd u koje su uključene: karakteristike ekonomskog razvoja Beograda; demografske karakteristike stanovništva Beograda, potom njihove kulturne potrebe predstavljene u vidu podataka o broju korisnika biblioteka, poseta bioskopima, pozorištima, muzejima, koncertima itd. Na kraju, predstavljeni su i oblici javnog finansiranja umetnosti, njihova struktura i efekti, sa primerima Velike Britanije i Švajcarske. Cilj istraživanja je doći do mogućeg novog modela organizovanosti kulture i kulturnih potreba u budućnosti. Ovo istraživanje predstavljeno je i kao druga faza prethodnog istraživanja Zavoda „Nove kulturne potrebe i organizacije kulture u Beogradu“ (1987–1988. godine), u okviru koga su se kritički analizirane organizacije (institucije) kulture u Beogradu. Ovaj projekat ima Sadržaj, kao i tabele.