Prikaz 25–36 od 260 rezultata

Bibliographie – Sur l’Economie de la Culture en Yougoslavie

Ova bibliografija pruža pregled članaka objavljenih na temu ekonomije kulture u periodici koja je izlazila u SFRJ do 1980. godine. Bibliografija je predstavljena na francuskom jeziku.

Bioskopi u Srbiji

Studija je nastala kao proizvod rezultata prethodnih istraživanja Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka da je, prema rečima zaposlenih u kulturi, u gradovima i opštinama Srbije sve manja vidljivost bioskopske delatnosti. Veliki broj bioskopa u Srbiji je tokom 90-ih i početkom 2000-tih prestao sa radom, dok su mnoge ustanove nastavile da održavaju bioskopsku delatnost u značajno smanjenom obimu (nekoliko puta godišnje). Osnovna ideja istraživačkog projekta i analize je da pruži uvid u način funkcionisanja bioskopa u Srbiji nakon 2000. godine, kao i u njihove osnovne probleme. Istraživački sagledan pregled bioskopske mreže u Srbiji obuhvatio je ključne segmente bioskopske delatnosti, njene mogućnosti i glavne izazove: broj sala/bioskopa sa filmskim projekcijama; broj bioskopa koji funkcionišu kao samostalne ustanove i broj drugih ustanova koji neguju prikazivačku delatnost u okviru svojih aktivnosti; broj i struktura bioskopskih projekcija u prikazivačkim ustanovama; stanje bioskopskih ustanova u pogledu opreme i prostora; pregled problema prikazivača; brojnost publike i načini promocije filmskih programa među aktivnim i potencijalnim posetiocima. Metodološki, istraživanje je bazirano na specijalizovanom upitniku koji je sadržavao 61 pitanje na različite teme u funkcionisanju prikazivačkih ustanova. Studija sadrži i vrlo važan segment analize procesa i različitih modela digitalizacije bioskopa (d-cinema i e-cinema) koji su aktuelni na globalnom nivou, kao i mogućnosti digitalizacije bioskopa u Srbiji. Najvažniji cilj studije je da se, kroz pregled stanja i potreba prikazivačkih ustanova, probudi stručna i šira javnost i doprinese pokretanju inicijative i definisanju daljih planova i aktivnosti za oživljavanje i unapređenje bioskopske mreže u Srbiji.

Časopisi i listovi koje finansira Republička zajednica kulture

Predmet istraživanja ove studije, koju je koncipirao Vujadin Jokić, jeste časopisna odnosno redakcijska politika. Njena selektivnost se ne može utvrditi bez uvida u kulturni i intelektualni razvitak pojedinih periodičnih izdanja. Međutim, s obzirom na to da je naručilac posla Republička zajednica kulture, ovde je cilj istraživanja sužen na ispitivanje časopisne politike u domenu nadležnosti navedene kulturne organizacije. Utvrđeno je da na području Srbije, i to najviše u Beogradu, izlazi više desetina raznih časopisa i listova sa kulturnom i društvenom problematikom. Kulturni razvoj podstiče i zahteva određeni stupanj razvoja kulturne periodike. Uopšteno govoreći, V. Jokić ističe da problem nije u njihovom velikom broju, već u njihovoj organizaciji i načinu na koji i koliko prate savremenu kulturno-društvenu problematiku. Dakle, bitni su: status, struktura, kadrovska politika, materijalni uslovi, način finansiranja, pokretanje časopisa i listova, dužnosti i prava osnivača i redakcija časopisa i listova i dr. Vujadin Jokić se sa saradnicima bavi analizom onih časopisa koje finsira navedena kulturna organizacija, a koji tematski i sadržajno pripadaju raznim oblastima – od književnosti, preko filozofije, kulture, umetnosti, do časopisa raznih stručnih organizacija. U ovoj istraživačkoj studiji data je analiza osnovne orijentacije i karaktera časopisa; izvršena je njihova valorizacija i potreba društva za njima, odnosno uticaj koji oni imaju na društvo. Autor zaključuje da postoje nedorečenosti u pogledu načina regulisanja odnosa između osnivača, izdavača i redakcije, a to je uslovljeno i razvojem samoupravnih odnosa u našem društvu, ali i da se to može regulisati dobro postavljenim sistemom finansiranja. Takođe, navodi predloge za moguća rešenja ovog problema. Na početku se nalazi Sadržaj, a na kraju su Zaključci i predlozi, kao i Prilozi sa tabelarnim pregledima plasmana časopisa.

Čitanje u kontekstu kulturnih potreba

Rad je nastao u okviru Prvog jugoslovenskog savjetovanja „Knjiga danas i u budućnosti“, održanog u Zagrebu 1982. U radu, Miloš Nemanjić se bavi fenomenom čitanja u kontekstu savremenih kulturnih potreba koje se određuju kao kulturna proizvodnja, kulturni interes i kulturna komunikacija. Autor ističe da čitanje knjiga predstavlja jednu od najstarijih kulturnih potreba i da se njegova funkcija menjala kroz vreme, ali da je uprkos svim uticajima i modifikacijama čitanje zadržalo svoju osnovnu kulturnu fukciju. Kroz kratki prikaz razvoja fenomena čitanja, koji nastaje pojavom štampane knjige, apostrofira se demokratizacija čitanja kao izraza kulturne potrebe. Pojavom sredstava masovne komunikacije knjiga nije više primarni prenosnik znanja, pa su se otuda i javili strahovi o ugroženosti knjige, koji su se vremenom pokazali neosnovani. Autor čitanje danas posmatra u kontekstu složene društvene i kulturne situacije u kojoj deluje mnogo faktora, gde zapravo čitanje od individualnog procesa prerasta u složenu društvenu pojavu. Struktura i karakter proizvodnje knjiga razmatra se kao jedan od ključnih faktora koji utiču na fenomen čitanja, dok se pojmovi funkcionalne i nefunkcionalne knjige (funkcionalno/nefunkcionalno čitanje) analiziraju kao metodološki problemi. Tragajući za odgovorom da li struktura izdatih knjiga odgovara društvenim i posebnim potrebama pojedinih društvenih slojeva, autor analizira podatke o pojedinim izdavačim produkcijama kod nas i u svetu. Navodeći rezultate domaćih i svetskih istraživanja, nastoji da odgovori i na pitanja: ko je današnji čitalac i kako nastaju čitalačke navike?

Čitaoci beogradskih biblioteka (Istraživanja i Dokumentacija, sv. 4)

Ova studija je nastala u okviru projekta „Publika javnih biblioteka Beograda“. Njeni autori se bave ispitivanjem čitalaca beogradskih javnih biblioteka koji se dele na dve osnovne podgrupe: čitaoce stručne literature i udžbenika i čitaoce knjiga koje pripadaju lepoj književnosti i drugim oblastima književnog stvaranja (putopisna, memoarska literatura itd.). U metodologiji su se rukovodili podelom koju je napravio Rober Eskarpi – na funkcionalnu i nefunkcionalnu knjigu, što i jeste osnova za razgraničenje ove dve skupine publike. Tržište knjiga učestvuje u konstituisanju čitalačke publike, u zavisnosti od bogatstva i raznovrsnosti proizvodnje knjiga, kao i od razgranatosti mreže za distribuciju knjiga koju čine knjižare. Biblioteke učestvuju u formiranju čitalačke publike, u zavisnosti od bogatstva i raznovrsnosti svojih fondova, ali i od nivoa stručnih usluga, kao i funkcionalnosti prostora u kojem su smeštene. Prilikom sprovođenja istraživanja, autori su nastojali da utvrde vezu između korišćenja javne biblioteke i posedovanja sopstvene domaće biblioteke, odnosno kupovine knjiga. Pristupili su i dodatnoj diferencijaciji publike na: muzičku, likovnu, pozorišnu i dr. Zaključili su da je udeo pojedinih profesionalno obrazovnih kategorija vrlo nejednak u okviru čitalačke publike; takođe, ne postoji uvek proporcija između veličine tih društvenih grupa i određenih oblika publike. Naime, postavlja se pitanje zašto veliki broj intelektualaca i srednjeg stručnog kadra ne pripada čitalačkoj publici. Istraživanje članova preko ankete sprovedeno je u 10 beogradskih narodnih biblioteka sa ograncima. Prvenstveno je bilo važno saznati mišljenje čitalaca o razlozima za upis u biblioteku, o učestalosti posećivanja biblioteke, o vrsti literautre koju pozajmljuju, o načinima informisanja o knjigama i sl., a takođe i bibliotekara o čitalačkoj publici. Na početku publikacije dat je Sadržaj. Na kraju su Prilozi, Upitnik za upravnike biblioteka, Upitnik za bibliotekare i knjižničare, kao i odgovori bibliotečkih radnika koji rade sa publikom.

Čitaoci narodnih biblioteka Srbije

Miloš Nemanjić se u okviru ove istraživačke studije bavi ispitivanjem čitalačke publike na teritoriji Jugoslavije, a potom i SR Srbije zajedno sa pokrajinama. Daje detaljan opis relevantnih struktura u SR Srbiji, uz diferencijaciju prema pokrajinama. U istraživanje su uključene dve bitne kategorije stanovništva: 1. članovi biblioteka koji pripadaju radnom delu stanovništva i aktivnog stanovništva (oko 2% jednih i 2% drugih je učlanjeno u biblioteke); učenici i studenti, čiji je obuhvat članstvom u narodnim bibliotekama dosta veliki i kreće se oko 45% ukupne navedene populacije. Radi lakšeg sprovođenja empirijskog dela istraživanja, nisu obuhvaćene sve biblioteke, već je izvršen određeni izbor opština (Zaječar, Kruševac, Paraćin, Pirot, Požega, Šabac). M. Nemanjić analizira položaj i stanje narodnih biblioteka u pomenutim opštinama uže Srbije, i to preko upitnika, preko izveštaja i direktnim kontaktom sa zaposlenima. Iznosi statističke podatke o: članstvu, uslugama, nabavci i knjižnim fondovima, finansijskim sredstvima, stručnom kadru… Dalje, istražuje socijalno-demografski aspekt čitalačke publike javnih biblioteka (starosna struktura, obrazovanje i sl.), i to preko sprovedene ankete. Na kraju daje zaključna razmatranja vezana za razvijenost bibliotečkih ustanova sa jedne strane i sastav čitalačke publike narodnih biblioteka Srbije sa druge strane. U okviru studije nalaze se tabelarni prikazi.

Cultural Pluralism and Cultural Identity, The Experience of Canada, Finland, and Yugoslavia

Ova istraživačka studija realizovana je pod okriljem Uneska, a sprovedena je u Kanadi, Finskoj i Jugoslaviji sa ciljem da se zajedničkim naporima svih učesnika postigne uvid u načine na koje se principi kulturnog pluralizma primenjuju u svakoj od ovih zemalja. Pored toga, komparacijom dobijenih rezultata u svakoj od zemalja učesnica, autori istraživanja u okviru ove studije težili su prikupljanju šireg znanja o kulturnim politikama koje bi odgovarale demokratskom razvoju različitih društava i zemalja. Razlike koje postoje među zemljama koje su učestvovale u istraživanju, kao što su: društveno-političko uređenje, ekonomski razvoj, demografske karakteristike, poslužile su kao polazna tačka, odnosno analitička matrica za proučavanje fenomena kulturnog pluralizma. U studiji je primenjen fleksibilni analitički metod uz upotrebu postojećih podataka prikupljenih u različite svrhe. Izabrani su fenomeni i razvojni trendovi specifični za svaku zemlju, primenom postupaka koji na najprikladniji način predstavljaju kulturne procese, iskustva i dileme kulturnog razvoja u situacijama kulturnog pluralizma. Analiza se nije odnosila samo na prikaz trenutnog stanja već i na evaluaciju procesa koji je doveo do pojave određenih fenomena. Cilj autora kanadskog istraživanja je da ispitaju učinke etničke i jezičke raznolikosti na društvenu koheziju, odnosno da istraže kako jezik i etnička pripadnost komuniciraju sa drugim odlikama kanadskog društva. U istraživanju Finske, autori su se koncentrisali na analizu svih finskih manjinskih grupa sa posebnim naglaskom na njihovu etno jezičku vitalnost i na socio-ekonomske aspekte položaja manjinskih kultura. Autori jugoslovenskog istraživanja fokusirani su na nekoliko primera sa ciljem da ilustruju više oblika primene politike kulturnog pluralizma na različitim nivoima samoupravljanja i vlasti. Studija sadrži četiri poglavlja sa statističkim podacima, grafikonima, mapama. Na početku je Sadržaj, a na kraju su prilozi u vidu bibliografije i tabelarnih prikaza.

Culture and working life

U prevodu na engleski studije Veselina Ilića prikazani su odgovori na listu pitanja datih u okviru Uneskove međunarodne komparativne studije „Kultura i radni život“ rađene 1976/77. U odgovorima radne grupe daju se izvesne primedbe i ukazuje na načine organizovanja kulture i radnog života, na njihovu primenu u preduzećima kroz legislative, na status i organizaciju kulturnih i umetničkih aktivnosti, na samoupravljanje programima kulturne politike u Jugoslaviji, ali i na kompleksnost aspekata s obzirom na pluralizam u zemlji, te poteškoće u davanju preciznih statističkih podataka o kulturnim i umetničkim aktivnostima radnika. Prikazani su normativni i praktični aspekti, kao i problemi u definisanju kulture rada i kreiranja radnog okruženja u jugoslovenskim uslovima. Studija obuhvata sledeće teme: dizajniranje radnog okruženja, soba za odmor; planiranje kulturnih aktivnosti u kulturnim centrima, na radnim mestima; učenje, kultura i sindikalne aktivnosti tokom radnog vremena; susreti sa umetnicima i njihovim stvaralaštvom (muzika tokom rada, izložbe, kratke posete kulturnih radnika na radnim mestima ili u kulturnim centrima i radnim odmaralištima, mogućnost pozajmljivanja knjiga, ploča na radnom mestu); grupne kulturne i obrazovne aktivnosti, kao i one u okviru slobodnog vremena među zaposlenima (kulturna udruženja, amaterska društva); upotreba kulture u radu sindikata zaposlenih; kontakt sa kulturnim životom izvan radnog mesta (kontakt sa kulturnim institucijama koje nisu povezane sa mestom rada). Na početku studije dat je Sadržaj, a u okviru studije nalazi se nekoliko tabela.

Culture and working life in “Prvi maj” (Yugoslav case study)

Ovde je dat engleski prevod istraživačke studije Branimira Stojkovića koja predstavlja deo istraživačkog projekta „Kultura rada“, u čijoj je izradi učestvovalo nekoliko istraživača Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka. Autor ovog dela istraživanja, Branimir Stojković, najpre daje osvrt na istorijski i društveni okvir nastanka „Prvog maja“ u Pirotu, fabrike koja proizvodi konfekciju i trikotažu, a u kojoj se veoma vodilo računa o uslovima rada, samoj radnoj sredini, kao i zadovoljstvu radnika. Izdvaja dve činjenice vezane za „Prvi maj“: da je to samoupravna radna organizacija koja efikasno ostvaruje osnovne ciljeve samoupravljanja; da je posebno naglašen procenat zastupljenosti ženske radne snage u ovoj grani industrijske proizvodnje. Potom, na osnovu ankete radnika, autor ispituje društveno-normativnu organizaciju preduzeća, kao i stvarno učešće radnika u samoupravljanju, pa i njihov odnos prema samoupravnom odlučivanju. Ono što je važno u samoupravno organizovanoj radnoj organizaciji poput „Prvog maja“ jeste i informisanje radnika, odnosno njihova obaveštenost o bitnim pitanjima, a potom i učestvovanje u donošenju odluka koje se tiču njih i njihove radne organizacije. Dalje, B. Stojković istražuje obrazovnu strukturu zaposlenih, planiranje i finansiranje obrazovanja i usavršavanja radnika. U petom delu studije govori o uslovima rada i uređenju radne sredine, a poseban osvrt daje na proces neutralisanja negativnih dejstava proizvodno-tehnološkog procesa na čoveka, kao i na estetsko uređenje radne sredine. Razmatra i postojanje službe za organizovanje kulturnih aktivnosti u okviru „Prvog maja“ (muzeja, biblioteke, KUD-a). Na početku studije nalazi se Sadržaj, a u okviru studije dati su i tabelarni prikazi.

Domovi kulture u SR Srbiji (Dokumentacija, sv. 10)

Ovaj istraživačko-dokumentalistički projekat sadrži pregled stanja u domovima kulture SR Srbije u periodu od 1955. do 1968. godine. Naručen je od strane Republičke skupštine i Republičkog sekretarijata za obrazovanje i kulturu, a njegovi rezultati su namenjeni jednako i društvenim i kulturnim radnicima koji se bave problemima kulture u selima i manjim mestima. Za izradu materijala korišćene su brojne publikacije iz ove oblasti, statistički, dokumentacioni i drugi materijal, materijal republičkih organa uprave, društveno-političkih organizacija, kao i Saveznog i Republičkog zavoda za statistiku. U ovom istraživanju dat je osvrt na istorijat nastanka i razvoja domova kulture u SR Srbiji, a posebno na domove kulture u 1969. godini. Takođe, dat je predlog mogućnosti daljeg razvoja mreže domova kulture u Srbiji, uz izlaganje inicijative za organizovanjem eksperimentalnih domova kulture. U dokumentacionom delu prikazani su izvodi iz godišnjih izveštaja Saveta za kulturu NR Srbije koji se odnose na domove kulture, kao i delovi iz analiza o domovima kulture rađeni u pomenutom periodu. Ostali podaci su prikupljeni preko upitnika kojim je obuhvaćeno 177 opštinskih skupština, kao i upitnika namenjenog upravnicima domova kulture. U tom pogledu, to je najobuhvatni pregled koji je kod nas na ovu temu tada urađen. Na početku istraživanja je Sadržaj, a na kraju Prilozi, sa tabelarnim prikazima, upitnicima i mapama opština sa procentima naselja koja imaju domove kulture.

Dosije kulture Beograda I, godina 1978.

Dosije kulture Beograda I predstavlja izvor sistematizovanih podataka o stanju u kulturi i razvijenosti kulturnih delatnosti na teritoriji grada 1978. godine. Pored posedovanja stručnih i naučnih podataka, pravljen je sa namerom da pomogne tadašnjim nosiocima kulturne politike u planiranju njihovih kulturnih aktivnosti na objektivnim činjenicama. Takođe, na ovaj način i lokalne sredine su mogle da steknu uvid u sopstvene potencijale, kao i u svoj položaj u odnosu na druge sredine. Od koristi je bio i društveno-političkim organizacijama kulture Beograda u cilju praćenja stanja u ovoj oblasti. Podaci su prikupljani iz četiri izvora: organizacija udruženog rada u kulturi; interesnih zajednica kulture; mesnih zajednica; i organizacija udruženog rada koje udružuju sredstva za kulturne programe sa interesnim zajednicama kulture. Dosije kulture Beograda I ima: Sadržaj, Objašnjenje nastanka ove studije, Adresar ustanova kulture grada, sa tabelarnim prikazima sakupljenih podataka prema određenim grupacijama, i to u okviru: muzeja, arhiva, zavoda za zaštitu, galerija, pozorišta, biblioteka, polivalentnih centara. Sastoji se iz tri dela: Ustanove kulture koje zadovoljavaju zajedničke potrebe i interese u Gradu i Republici; Kultura u beogradskim opštinama; Kultura u mesnim zajednicama.

Dosije kulture Beograda, godina 1980. II

Dosije kulture Beograda II predstavlja izvor sistematizovanih podataka o stanju u kulturi i razvijenosti kulturnih delatnosti na teritoriji grada 1980. godine. Pored posedovanja stručnih i naučnih podataka, pravljen je s namerom da pomogne nosiocima kulturne politike u planiranju njihovih kulturnih aktivnosti na objektivnim činjenicama. Takođe, na ovaj način i lokalne sredine su mogle da steknu uvid u sopstvene potencijale, kao i u svoj položaj u odnosu na druge sredine. Od koristi je bio i društveno-političkim organizacijama kulture Beograda u cilju praćenja stanja u ovoj oblasti. Podaci za Dosije kulture prikupljali su se svake druge godine i to iz nekoliko izvora: organizacija udruženog rada u kulturi, samoupravno-interesnih zajednica kulture i iz mesnih zajednica. Za Dosije kulture Beograda II prikupljeni su podaci iz mesnih zajednica i kulturno-umetničkih društava. Podaci o mesnim zajednicama ticali su se nosilaca kulturne politike, planiranja kulturnog razvoja, sredstava, prostora, ostvarenih programa, saradnje, s tim da su mesne zajednice bile podeljene na pet kategorija prema broju stanovnika. O kulturno-umetničkim društvima istražene su njihove osnovne karakteristike: osnivač, broj članova, rukovodeće i umetničko osoblje, aktivnosti, sredstva, raspoloživi prostor, a dat je i adresar ovih društava i njihov raspored po opštinama. Sakupljeni podaci prema određenim grupacijama dati su u okviru tabelarnih prikaza. Na početku studije je Sadržaj.